WWW.KNIGI.KONFLIB.RU

БЕСПЛАТНАЯ ЭЛЕКТРОННАЯ БИБЛИОТЕКА

 
<< HOME
Научная библиотека
CONTACTS

Pages:     || 2 | 3 | 4 | 5 |   ...   | 71 |

«ИСТОРИЯ ДИПЛОМАТИЧЕСКОЙ И КОНСУЛЬСКОЙ СЛУЖБЫ БЕЛАРУСИ (Хрестоматия) Минск 2006 2 Рецензенты: В.А.Шелкопляс, кандидат юридических наук, профессор А.Л.Кыштымов, кандидат ...»

-- [ Страница 1 ] --

БЕЛОРУССКИЙ ГОСУДАРСТВЕННЫЙ УНИВЕРСИТЕТ

Факультет международных отношений

Кафедра дипломатической и консульской служ бы

ИСТОРИЯ ДИПЛОМАТИЧЕСКОЙ И КОНСУЛЬСКОЙ

СЛУЖБЫ БЕЛАРУСИ

(Хрестоматия)

Минск 2006

2

Рецензенты:

В.А.Шелкопляс, кандидат юридических наук, профессор А.Л.Кыштымов, кандидат исторических наук, доцент История дипломатической и консульской службы Беларуси: Хрестоматия /Сост. И.Н.Кузнецов.— Мн.: БГУ, 2004.

Историкодокументальный материал, представленный в хрестоматии, отражает все основные вехи истории дипломатической и консульской службы с древних времен до настоящего времени.

В нее включены важнейшие правовые акты: грамоты, привилеи, манифесты, указы, постановления, записки и другие исторические источники.

В до кументах и материалах раскрываются в хронологической последовательности государственноправовые акты и явления, отражающие наиболее важные вехи истории дипломатической и консульской службы Беларуси.

Подбор документов осуществлен в соответствии с учебными программами на основе документов, материалов архивов, научных и учебных изданий.

Для преподавателей, аспирантов и студентов.

© Сост. И.Н.Кузнецов,

ПРЕДИСЛОВИЕ

Задачей истории дипломатической и консульской службы Беларуси является не только систематическое изложение конкретных государственноправовых явлений и их научное объяснение, но и установление тенденций их развития. Именно последнее обусловливает большое практическое значение данной дисциплины. Уяснение общих закономерностей и тенденций развития помогает избежать ошибок и научно прогнозировать дальнейшее развитие дипломатической и консульской службы.

Назначение хрестоматии: введение в круг историкоправовых источников, анализ правовых актов и структур.

Большинство документов, включенных в хрестоматию, взяты из ряда источников, которые сегодня являются библиографической редкостью.

Вместе с тем читатели найдут в книге немало впервые вводимых в научный оборот архивных материалов, особенно касающихся тех сюжетов, которые стали широко переосмысливаться в последнее время.

При отборе источников учитывались новые реалии в изучении истории дипломатической и консульской службы, значительное расширение документальной базы познания прошлого. Поэтому приоритет отдавался малоизвестным и неизвестных архивным материалам.

При подборе материалов составитель придерживался хронологического принципа, позволяющего проследить на конкретных фактах преемственность в историческом развитии, с наибольшей полнотой отразить те вопросы, которые прежде в силу определенных обстоятельств не получили должного освещения.

Первоисточники и некоторые недавно опубликованные материалы подобраны с таким расчетом, чтобы обеспечить обучаемым возможность активно включиться в обсуждение многих злободневных проблем.

Цель хрестоматии — помочь глубоко изучить курс истории дипломатической и консульской службы посредством использования как в самостоятельной работе, так и в процессе семинарских занятий разнообразного фактического материала, помня о том, что основой любого суждения является точный и бесспорный факт.

1. 3 ДАГАВОРА СМАЛЕНСКА 3 РЫГАЙ І ГОЦКІМ БЕРАГАМ (1229 г.) Смаленская Праўда (дагавор) 1229 г. надзвычай важны дакумент па гісторыі беларускіх зямель. Ён лічыцца крыніцай, у першую чаргу, для характарыстыкі развіцця на беларускіх землях крымікальнага, грамадзянскага і судзебнага права, арганізацыі гандлю.

Грамата з'яўляецца пісьмовым помнікам з прыкметамі беларускай мовы.

Пра гэта сведчыць выкарыстанне «у» замест «в» — «у Рызе», «уздумал», выразы накшталт: «люди с колы перевести» і інш.

Першы дагавор з Рыгай быў заключаны Полацкам у 1210 г. У 1212 г.

полацкі князь Уладзімір, як паведамляе Генрых Латвійскі ў сваёй «Хроніцы Лівоніі», заключыў дагавор з Рыгай. У гэтым дагаворы гаварылася пра правы купцоў, якім «быў заўсёды адкрыты свабодны шлях па Дзвіне». Але найбольшае значэнне для разумення арганізацыі гандлю мае дагавор («Праўда») Смаленска з Рыгай і Гоцкім берагам 1229 г., які распаўсюджваецца таксама на Полацк і Віцебск, аб чым гаворыцца ў дакуменце.

Асноўнымі пытаннямі дагавора былі свабодны праезд для купцоў, оптавы і рознічны гандаль, выплата пошлін. Паводле дзгавора, нямецкім купцам дазваляўся праезд у Полацк, Віцебск, Смаленск і далей, а «рускім» купцам у Рыгу, Любек, на Готланд. Купцам абодвух бакоў дазваляўся оптавы і рознічны гандаль.

Звяртае ўвагу, што ў дагаворы названы «Руссю» па канфесійнай прыкмеце ўсе землі ўсходніх славян, дзе было распаўсюджана праваслаўе, а «русінамі» — іх жыхары. Нямецкія купцы названы «лацінянамі».

...Уздумаў князь смаленскі Мсціслаў, Давыдаў сын, прыслаў са свайго горада Смаленска ў Рыгу свайго лепшага святара Ерамея і з ім мудрага мужа Панцялея: гэтыя двое былі пасламі ў Рызе. 3 Рыгі яны ехалі на Гоцкі бераг, каб там заключыць дагавор... Учынілі такі дагавор, каб было добра на Русі і ўсяму лацінскаму свету... Тут пачынаецца Праўда.

1. Калі будзе забіты свабодны чалавек, плаціць 10 грыўняў серабра. Калі ж будзе халоп забіты І грыўню серабра заплаціць у Смаленску. Столькі ж плаціць у Рызе і на Гоцкім беразе...

3. Хто паб'е другога паленам, а той будзе з сінякамі ці акрываўлены, плаціць яму паўтары грыўні серабра; па вуху стукне, плаціць тры чвэрці грыўні. Калі ж паслу ці святару хто гэта ўчыніць, плаціць удвойчы таго...



4. Калі правініцца русін у Рызе або на Гоцкім беразе, у дыбу яго не саджаць, а калі правшіцца лацінянін у Смаленску, не кідаць яго ў цямніцу. Калі ж не будзе парукі, то закаваць (вінаватага) у жалеза...

14. Калі будзе русін вінаваты лаціняніну, але не захоча заплаціць, то лаціняніну прасіць у цівуна пасыльнога.

15. Калі цівун уведае, што лацінскі госць прыбыў, пасылаць яму людзей з калёсамі перавезці тавар, а не затрымліваць; калі ж затрымае, то зза гэтага можа быць шкода...

19. Калі лацінянін прыйдзе ў горад, свабодна яму прадаваць, а нікому нічога супраць не гаварыць. Гэтак жа рабіць русіну ў Рызе І на Гоцкім беразе...

31. Кожнаму лацінскаму чалавеку вольная дарога з Гоцкага берага да Смаленска без мыта. Гэтае ж права ёсць у русі (русін) са Смаленска да Гоцкага берага...

36. Біскуп рыжскі, магістр божых дваран і ўсе землеўладцы гарантуюць свабодны праёзд па Дзвіне ад верху да нізу, у мора, і па вадзе і па беразе ўсім лацінянам і русі...

37. Гэтай праўдай лацінскаму (госцю) карыстацца ў Рускай зямлі ў воласці смаленскага князя, у полацкага князя воласці і ў віцебскага князя воласці...

3 дагавора Смаленска з Рыгай і Гоцкім берагам (1229 г.) (у арыгінале)...Уздумал князь Смоленьскын Мьстнслав Давыдов сын, прислал в Рнгу своего лучьшего попа Ерьмея н с ннмь умьна мужа Пантелья н с своего города Смоленьска: та два была посльемь у Рнзе, нз Рнгы ехалн на Гочкын берег, тамо твердити мнр... Урядили пак мир, како было любо Русн н всему Латнньскому языку...

Зде почннается Правда.

1. Аже будеть свободнын человек убит, 10 грнвен серебра за голову. Аже будеть холоп убнт, І гривна серьбра заплатити у Смоленске. Тако платити н у Рызе и на Гоцком березе...

3. Кто бнеть друга деревом, а будет сннь, любо кровав, полуторы гривны серебра платити ему. По уху ударить, 3 четвертн серебра. Послу и попу что учнинять, за двое того узяти, два платежя.

4. Аже извниться Русин у Рызе, нлн на Гочком березе, у дыбу его не сажатн. Аже нзвнннться латнни у Смоленске, не метати его у погреб; аже не будеть порукы, то у железа усаднть.

14. Аже будеть Руснну платити Латньскому, а не вьсхочеть платити, тоть Латньскому проснтн детского у тиуна...

15. Аже тнун услышнть, Латньскын гость пришел, послати ему люди с колы перевести товар, а не удержати ему; аже удержнть, у томь ся может учннтн погуба.

19. Аже Латньскнн прндеть к городу, свободно ему продаватн, а противу того не молвити инкому же. Тако делатн Русн у Рнзе н на Гочком березе.

31. Всякому латнньскому человеку свободен путь нз Гочкого берега до Смоленьска без мыта. Тая правда есть Русн нз Смоленьска до Гочкого берега.

36. Пнскуп Рнзскнн, мастер божннх дворян, н вся земледержци, тн дають Двнну свободно, от верху н до море н по воде н по берегу всему Латньскому языку н Русн...

37. Тая правда Латнньскому вьзяти у Рускои земли у волости князя Смоленьского, н у Полотьского князя волости, н у Витебьского князя волости.

Памятники права феод альнораздробленной Руси XII—XV вв. / Сост. А. А. Зимин. М., 1953. С. 57—69.

2. «ЛЕТАПІС ВЯЛІКІХ КНЯЗЁЎ ЛІТОЎСКІХ»

У вялікага князя літоўскага Гедыміна 7 сыноў было: старэйшы Мантывід, затым Нарымонт, затым Альгерд, бацька караля (Ягайлы), затым Яўнут, затым Кейстут, бацька вялікага князя Вітаўта, а затым Карыят, сёмы Любарт.

Мантывіду бацька даў Карачоў і Слонім, Нарымонту — Пінск, Альгерду, бацьку караля — Крэва; да таго ж князь віцебскі сыноў не меў і прыняў (Альгерда) да дачкі ў Віцебск у зяці, Яўнута (Гедымін) пасадзіў у Вільні на вялікае княжанне, Кейстуту даў Трокі, Карыяту — Ноўгарадок, а Любарта прыняў уладзімерскі князь да дачкі ва Уладзімер і ў Луцк і на ўсю зямлю Валынскую.

Алыерд, бацька караля (Ягайлы), і Кейстут, бацька вялікага князя Вітаўта, жылі ў вялікай дружбе і любові. І не спадабалася ім, што вялікі князь Яўнут так узвысіўся, і змовіліся паміж сабою браты, князь вялікі Альгерд і князь вялікі Кейстут, як бы яго адтуль (з Вільні) выгнаць, а камунебудь з іх сесці (на яго месца). Змовіўшыся паміж сабою, (яны) выбралі пэўны час, калі б да Вільні прыгнаць і заняць горад пад братам, вялікім князем Яўнутам.

Вялікі князь Альгерд з Віцебска не паспеу ва ўмоўлены тэрмін у Вільню, а вялікі князь Кейстут прымчаў да горада Вільні і ўварваўся ў горад. Вялікі ж князь Яўнут выскачыў (з горада) і ўцёк у горы і даліны, і там адмарозіў ногі. Яго схапілі і прывезлі да яго брата, вялікага князя Кейстута. Ен жа, чакаючы брата свайго старэйшага, Альгерда, пасадзіў яго (Яўнута) пад варту, а насустрач брату свайму, вялікаму князю Альгерду, паслаў ганца (з весткаю), што ўжо ў Вільні сеў і брата свайго, вялікага князя Яўнута, паланіў. І сустрэў яго ганец у Крэве. і вялікі князь Альгерд хутчэй паспяшаўся і хутка прыехаў (у Вільню) да брата свайго, вялікага князя Кейстута.

І сказаў князь вялікі Кейстут брату свайму, вялікаму князю Альгерду:

«Табе належыць князем вялікім быць у Вільні, бо ты старэйшы брат, а я з табою заадно жыву». І пасадзіў яго (Кейстут) на вялікае княжанне ў Вільні, а Яўнуту (яны) далі Заслаўль. І ўчынілі ўмову паміж сабою вялікі князь Кейстут і вялікі князь Альгерд, што ўсе іх браты павінны слухацца вялікага князя Альгерда, што здабудуць горад ці воласць, усё дзяліць напалам. І прысягнулі яны адзін аднаму быць да канца жыцця ў любові і дружбе і ніколі не задумваць нічога благога. І захавалі яны клятву да канца жыцця свайго.

Сыноў жа было ў вялікага князя Алыерда 12, а ў вялікага князя Кейстута — 6. І паміж усіх сыноў найбольш любіў вялі кі князь Альгерд вялікага князя Ягайлу, а князь вялікі Кейстут (найбольш) палюбіў князя вялікага Вітаўта. І яшчэ пры сваім жыцці вырашылі яны (Альгерд і Кейстут), што быць ім (Ягайлу і Вітаўту) на іх месцах — на вялікіх княжаннях. Яны, вялікі князь Ягайла і князь вялікі Вітаўт, таксама вельмі дружалюбна жылі пры сваіх бацьках...



Pages:     || 2 | 3 | 4 | 5 |   ...   | 71 |